Βρίσκονται πλέον παντού, όχι μόνο στο περιβάλλον, αλλά και μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό. Μικροπλαστικά έχουν βρεθεί στο μητρικό γάλα, στον πλακούντα, στους πνεύμονες, στο αίμα, στους όρχεις. Πρακτικά, μπορεί να βρίσκονται σε κάθε σημείο του ανθρώπινου οργανισμού.
Τα κομματάκια αυτά είναι τόσο μικρά που είναι εύκολο να τα καταπιεί ή να τα εισπνεύσει κανείς. Και μπορεί οι επιστήμονες να μην είναι ακόμη σίγουροι πώς αυτό μπορεί να επηρεάσει την ανθρώπινη υγεία, αλλά οι πρώτες μελέτες προκαλούν ανησυχία: Μελέτη του 2021 διαπίστωσε ότι οι ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου είχαν περισσότερα μικροπλαστικά στα κόπρανά τους από τα υγιή άτομα, ενώ άλλη πρόσφατη έρευνα ανέφερε ότι οι άνθρωποι με μικροπλαστικά στα αιμοφόρα αγγεία τους είχαν αυξημένο κίνδυνο καρδιακών επιπλοκών.
Τρόπος να προστατευτούμε απόλυτα από τα μικροπλαστικά δεν υπάρχει. Μπορούμε, όμως, να κάνουμε κάποια απλά βήματα για να ελαχιστοποιήσουμε την έκθεσή μας σε αυτά, λένε οι ειδικοί.
Τι είναι τα μικροπλαστικά, πού εντοπίζονται και ποιες είναι οι επιβλαβείς επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία. Τρόποι με τον οποίο τα επίμονα πλαστικά σωματίδια διεισδύουν στην ανθρώπινη φυσιολογία και τι μπορούν να κάνουν οι ανθρωοι για να βοηθήσουν τους να μειώσουν την έκθεση τους και τις επιπτώσεις στην υγεία.
Η έκθεση σε μικρο- και νανοπλαστικά είναι πλέον πανταχού παρούσα, με αυξανόμενα στοιχεία που συνδέουν αυτά τα σωματίδια με φλεγμονή, μιτοχονδριακή δυσλειτουργία, καρδιαγγειακή νόσο και πιθανό κίνδυνο καρκίνου. Το παρόν άρθρο εξετάζει πώς αυτά τα σωματίδια εισέρχονται στον οργανισμό, τις πολυσυστημικές επιδράσεις τους και τις αναδυόμενες νατουροπαθητικές στρατηγικές για τη μείωση του φορτίου στους ασθενείς.
Ζούμε σε μια κοινωνία που χρησιμοποιεί το πλαστικό για κάθε πιθανή χρήση: κατασκευές, μεταφορές, αποθήκευση τροφίμων, ιατρικό εξοπλισμό, τηλεπικοινωνίες και ένδυση, για να αναφέρουμε μόνο μερικά. Ίσως οι αρχαιολόγοι του 3525 να αναφέρονται σε αυτή την περίοδο ως την «Πλαστοκαινική εποχή»! Όμως αυτό που ξεκίνησε με την ανάπτυξη ακατέργαστων εκχυλισμάτων αιθυλενίου στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και τη «Βακελίτη» το 1907, έχει εξελιχθεί σε μια παγκόσμια μηχανή που παράγει πάνω από 450 εκατομμύρια τόνους πλαστικού ετησίως. Είναι γνωστό εδώ και πολύ καιρό ότι το πλαστικό αποδομείται πολύ αργά, ότι δεν είναι ιδιαίτερα «βιοδιασπώμενο», με τον τρόπο που είναι τα περισσότερα χαρτιά και τα οργανικά απορρίμματα τροφίμων. Ωστόσο, αυτό που έχει καταστεί σαφές τις τελευταίες δεκαετίες είναι ότι η αποδόμησή του στην πραγματικότητα παράγει περιβαλλοντικά και βιολογικά επίμονα προϊόντα, τα οποία συνδέονται με πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο για πολλές ασθένειες. Επιπλέον, η διάχυτη παρουσία των πλαστικών σημαίνει ότι η έκθεση σε αυτά τα σωματίδια είναι άμεση με τη χρήση τους. Τα σωματίδια αυτά είναι γνωστά ως μικροπλαστικά και νανοπλαστικά. Δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία των ανδρών — που θα αποτελέσει το επίκεντρο αυτού του άρθρου — αλλά οι επιπτώσεις στην υγεία είναι σοβαρές για όλους τους ανθρώπους.
Η ρύπανση δεν αφορά μόνο ό,τι μπορούμε να δούμε – τα σκουπίδια που επιπλέουν στους ωκεανούς ή συσσωρεύονται στη στεριά. Υπάρχει κάτι μικρότερο και πιο ύπουλο που προκαλεί μεγάλα προβλήματα: τα μικροπλαστικά. Αυτά τα μικροσκοπικά κομμάτια πλαστικού αποτελούν σοβαρή απειλή τόσο για τον άνθρωπο όσο και για τη φύση.
Μάθετε τι είναι τα μικροπλαστικά, πού εντοπίζονται και ποιες είναι οι επιβλαβείς επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία.
Τι είναι τα μικροπλαστικά;
Τα μικροπλαστικά είναι μικρά σωματίδια πλαστικού με μέγεθος μικρότερο από πέντε χιλιοστά, γεγονός που τα καθιστά σχεδόν αόρατα στο ανθρώπινο μάτι. Υπάρχουν σε διάφορες μορφές, όπως μικροσφαιρίδια που χρησιμοποιούνται σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας, μικροΐνες που αποδεσμεύονται από τα ρούχα κατά το πλύσιμο και θραύσματα που προκύπτουν όταν μεγαλύτερα πλαστικά αντικείμενα διασπώνται σε μικρότερα κομμάτια. Παρά το μικρό τους μέγεθος, αποτελούν τεράστιο πρόβλημα επειδή παραμένουν στο περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα και μπορούν να απορροφήσουν άλλες επιβλαβείς χημικές ουσίες.
Πού βρίσκονται τα μικροπλαστικά;
Τα μικροπλαστικά έχουν διεισδύσει σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη μας και εντοπίζονται σε διάφορα απρόσμενα μέρη, όπως:
Νερό: Μπορούν να καταλήξουν σε ποτάμια, λίμνες και ωκεανούς είτε μέσω άμεσης απόρριψης είτε μέσω απορροής από τη στεριά. Για παράδειγμα, μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια σε απολεπιστικά προϊόντα ξεπλένονται στην αποχέτευση και φτάνουν σε ποτάμια και θάλασσες.
Αέρας: Μπορούν να αιωρούνται και να μεταφέρονται με τον άνεμο, καταλήγοντας ξανά στη γη ή στο νερό. Ένα παράδειγμα είναι τα μικροπλαστικά από τη φθορά των ελαστικών στους δρόμους, τα οποία γίνονται αερομεταφερόμενα και διασπείρονται ευρέως.
Έδαφος: Ορισμένες γεωργικές πρακτικές, όπως η χρήση πλαστικού για κάλυψη του εδάφους ή η διάθεση ιλύος λυμάτων που περιέχει μικροπλαστικά, τα εισάγουν στο έδαφος. Για παράδειγμα, το πλαστικό εδαφοκάλυψης μπορεί με τον χρόνο να διασπαστεί, αφήνοντας πίσω του μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια.
Τρόφιμα: Μπορούν να εισέλθουν στην τροφική αλυσίδα όταν μικροί υδρόβιοι οργανισμοί τα καταναλώνουν και στη συνέχεια καταναλώνονται από μεγαλύτερα ζώα. Συχνό παράδειγμα είναι τα ψάρια που καταπίνουν μικροπλαστικά στον ωκεανό και τελικά καταλήγουν στο πιάτο μας.
Πόσιμο νερό: Εντοπίζονται ακόμα και στο νερό της βρύσης, στο εμφιαλωμένο νερό και στην μπύρα – γεγονός που δείχνει πόσο διαδεδομένα είναι στις πηγές πόσιμου νερού. Τα πλαστικά μπουκάλια μπορούν επίσης να απελευθερώνουν μικροσκοπικά σωματίδια στο υγρό που περιέχουν.
Καθημερινά αντικείμενα: Καλλυντικά, υλικά συσκευασίας και συνθετικά ρούχα. Παραδείγματα περιλαμβάνουν μικροσφαιρίδια σε οδοντόκρεμες και καθαριστικά προσώπου, ρούχα από πολυεστέρα ή νάιλον και πλαστικά μαχαιροπίρουνα ή καλαμάκια μιας χρήσης. Όλα αυτά διασπώνται σε επιβλαβή μικροπλαστικά.
Οι κρυφοί κίνδυνοι των μικροπλαστικών για την υγεία
Η παρουσία μικροπλαστικών στο περιβάλλον εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία. Όταν εισέρχονται στον οργανισμό μέσω τροφής, νερού ή εισπνοής, μπορούν να συσσωρευτούν και να προκαλέσουν ποικίλα προβλήματα υγείας. Επιπλέον, λειτουργούν ως φορείς επιβλαβών χημικών ουσιών και παθογόνων μικροοργανισμών, εκθέτοντας τον άνθρωπο σε τοξικές ουσίες.
Τα μικροπλαστικά μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο για:
Καρκίνο: Λόγω της ικανότητάς τους να προκαλούν οξειδωτικό στρες στον οργανισμό. Όταν εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος ή συσσωρεύονται σε ιστούς, μπορούν να βλάψουν το κυτταρικό DNA και να αυξήσουν τον κίνδυνο μεταλλάξεων που οδηγούν σε καρκινικές αναπτύξεις.
Ορμονικές διαταραχές: Περιέχουν χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα, επηρεάζοντας τη φυσιολογική ορμονική ισορροπία. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα αναπαραγωγικής υγείας, μεταβολισμού και ανοσοποιητικής λειτουργίας.
Φλεγμονή: Η ανοσολογική απόκριση του οργανισμού στα μικροπλαστικά μπορεί να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή, επιδεινώνοντας καρδιαγγειακά νοσήματα, αυτοάνοσα νοσήματα και νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.
Μεταβολικές διαταραχές: Όπως παχυσαρκία και διαβήτης. Μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα ρυθμίζει την ενέργεια και το σάκχαρο στο αίμα, οδηγώντας σε αντίσταση στην ινσουλίνη και αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2.
Νευρολογικές βλάβες: Έχει φανεί ότι μπορούν να διαπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να συσσωρευτούν στον εγκέφαλο, επηρεάζοντας τη λειτουργία των νευρικών κυττάρων και προκαλώντας μαθησιακές δυσκολίες στα παιδιά και γνωστική έκπτωση στους ενήλικες.
Αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου: Μπορούν να διαταράξουν την ισορροπία των μικροοργανισμών στο γαστρεντερικό σύστημα, οδηγώντας σε πεπτικά προβλήματα και γενικευμένη φλεγμονή.
Αναπαραγωγική και αναπτυξιακή τοξικότητα: Μπορούν να επηρεάσουν τη γονιμότητα, την εγκυμοσύνη και την υγεία των απογόνων, προκαλώντας προβλήματα στην ανάπτυξη εμβρύου και καθυστερήσεις στην ανάπτυξη.
13 τρόποι για να μειώσετε την έκθεση στα μικροπλαστικά
1. Φιλτράρετε το πόσιμο νερό σας με φίλτρο υψηλής ποιότητας.
2. Επιλέγετε ρούχα από φυσικές ίνες όπως βαμβάκι, μαλλί και λινό.
3. Αποφεύγετε τα πλαστικά μιας χρήσης και προτιμάτε γυαλί, ανοξείδωτο ατσάλι ή μπαμπού.
4. Μην ζεσταίνετε τρόφιμα σε πλαστικά δοχεία.
5. Αντικαταστήστε τη μεμβράνη τροφίμων με κεραμικό ύφασμα με κερί μέλισσας.
6. Αποφεύγετε τα πλαστικά μπουκάλια νερού.
7. Χρησιμοποιείτε φυσικά καθαριστικά όπως ξύδι και μαγειρική σόδα.
8. Αποφύγετε προϊόντα προσωπικής φροντίδας με μικροσφαιρίδια.
9. Μαγειρεύετε σε γυάλινα ή ανοξείδωτα σκεύη.
10. Περιορίστε την κατανάλωση θαλασσινών, ιδιαίτερα οστρακοειδών.
11. Αποφεύγετε τα κονσερβοποιημένα τρόφιμα με εσωτερική πλαστική επένδυση.
12. Αντικαταστήστε τα πλαστικά φακελάκια τσαγιού με επαναχρησιμοποιούμενα.
13. Αποφεύγετε τα επεξεργασμένα τρόφιμα και προτιμάτε μια διατροφή βασισμένη σε φυσικά, βιολογικά τρόφιμα.
Ένα πιο υγιές μέλλον χωρίς πλαστικό
Παρότι είναι αόρατα στο μάτι, τα μικροπλαστικά αποτελούν σοβαρή απειλή για την υγεία και το περιβάλλον. Βρίσκονται σχεδόν παντού – στο νερό που πίνουμε, στον αέρα που αναπνέουμε και στα τρόφιμα που καταναλώνουμε. Μπορούν να διαταράξουν την ορμονική ισορροπία, να προκαλέσουν φλεγμονή και να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου.
Επιλέγοντας φυσικές εναλλακτικές λύσεις, αποφεύγοντας τα πλαστικά μιας χρήσης και κάνοντας πιο συνειδητές διατροφικές επιλογές, μπορούμε να προστατεύσουμε τόσο την υγεία μας όσο και
Matina Chronopoulou, ND, PhD., MPsych
Athens/New York City
Naturopathy, Homeopathy, Traditional Chinese Medicine/ Acupuncture, Unani-Tibb, Bioresonance Therapy
Lifestyle Medicine, Wholistic Health/Natural Therapies
Health Coaching
Virtual Consultation Visits Website:
naturopathyingreece.wordpress.com
210.6400411
6932191724
+1 9295052236